Mbi njeriun e Beogradit


Nga Dionis Xhafa

Po ecja ashtu paksa i shpërqendruar në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” në Tiranë, kur në mënyrë krejt të rastësishme, përpara syve të mi, shoh disa të rinj që me pankarta në duar dhe me thirrje të zjarrta, përballë Kryeministrisë kërkonin mosekstradimin dhe lirimin e Ismail Morinës, tifozit që ngriti flamurin kombëtar shqiptar në mes të Beogradit në ndeshjen ndërmjet Serbisë dhe Shqipërisë, ndeshje e cila më tej u fitua nga ekipi ynë kombëtar, për shkak të sjelljes agresive të huliganëve serbë në stadium. Në fakt, ai flamur u ngrit mbi stadium të kryeqytetit serb nën trysninë e madhe, përballë faktit të rëndë se në Beograd kishte vetëm tifozë serbë, shumica si qenër të tërbuar që pak kishin lidhje me kulturën e futbollit dhe nuk u pranua asnjë shqiptar.

Padrejtësia niste që këtu dhe jo vetëm nga Serbia vetë si shtet, por edhe nga një institucion ndërkombëtar si UEFA, që vendoska që ndeshja ndërmjet Serbisë dhe Shqipërisë të zhvillohet vetëm me tifozë serbë. Vendim absurd. Në radhë të parë ky vendim është tejet absurd, nëse kemi parasysh faktin se tifozët serbë edhe më herët ishin dalluar për huliganizmat në stadiumet e Europës, nëse kishim parasysh një nga huliganët e dalluar, një njeri me afri me njerëzit kriminalë siç ishte Ivan Bogdanov, që dogji flamurin shqiptar në Gjenova, në një përballje që lidhje nuk kishte me Shqipërinë, pasi luante Italia me Serbinë. Po a mund të pritej ndeshje normale prej tifozëve të tillë huliganë, që mundet edhe lidhje me shtetin a me policët serbë të kishin, derisa Bogdanov, dalluar për huliganizma, guxonte dhe bënte sikur të ishte ndonjë hero, duke dalë në mes të fushës me shkopinj dhe me grupin e tij huligan. Dhe e vërteta është se doli në pah se ndeshja nuk mund të zhvillohej me ata tifozë, me atë mendësi antishqiptare në stadium, ku edhe futbollistët shqiptarë mezi dolën që andej, duke dalë prej fushës së blertë me plagë e me shishe kokës. Po a është normale kjo? A mundet të jetë normale një gjë e tillë, tolerimi i dhunës në shekullin e njëzetë e një?

Më andej, gjykatat e Beogradit në radhë të parë duhet të dënonin një sërë huliganësh të stadiumit e më tej të shkonin te Ballist Morina. Po pse u morën me Ballist Morinën? Kjo sepse ai ishte i vetmi që e nxori në pah faktin se futbollistët e Kombëtares po luanin 11 vetë përballë jo 11 por kundër një stadiumi racist, që pa pikë turpi thërrisnin “Vdekje shqiptarëve”. Ismail Morina, merret vesh nga avokati i tij kroat se akuzohet për nxitje të racizmit, kur në fakt ajo që kishte bërë ai ngjante më tepër si ndonjë vepër arti që hiç kërrkund nuk prekte tjetrin sesa ndonjë nxitje. Nxitje të dhunës, madje dhunë, nxitje të racizmit dhe të ksenofobisë kishin shumica e serbëve që kishin në stadium. Ismail Morina nuk duhet të ekstradohet në Serbi dhe shpresa është që të pranohet kërkesa e tij për azil politik në Kroaci. Më së pari duket haptazi se Serbia e ka me personin dhe jo me veprën penale për të cilën akuzohet dhe e dyta është se Serbia llogaritet sipas raporteve ndërkombë- tare ndër shtetet e mbarsura me kriminalitet, ku shumë zyrtarë madje që kanë kryer krime në Kosovë e gjetkë nuk janë dënuar për krime të luftës, duke mbrojtur në mënyrë fanatike shtetasit e vet dhe duke dënuar ata të huajt, një racizëm që tejkalon kufijtë e normalitetit.

Shtëpia e vjetër


xhafa_dionis16Dionis Xhafa

Fshati stërgjyshor ndodhet aty, edhe pse në kohët që i jetojmë është shkretë, bosh, me rrugica që qajnë për një këmbë njeriu të ecë përmbi to e me ujin e gurrës që rrjedh ftohtë, por vështirë se do të ketë person që do të mendojë të lajë këmbët në atë ujë. E fill vetëm nisem te shtëpia e vjetër e fshatit të lënë ashtu keq, braktisur nga bijtë e vet, që janë larguar si zogjtë e shqipes në të katër anë të globit. Po ka dhimbje shtëpia e vjetër, në çdo cep të vetin. është rrënuar dhe rrëzuar e se ka ngelur vetëm rrënojë, nuk ka më tjegulla, as dru, as ndonjë të dhënë tjetër se këtu ka pasur dikur jetë e se kanë jetuar njerëz të gjallë. Edhe shtëpia përballë ashtu është, e braktisur, me 2 kate dhe me historinë e trishtë se aty burri i shtëpisë që ne e kishim komshi kishte varur veten për ndonjë arsye që nuk e mësova saktë në atë kohë, por tanimë i rritur kuptoj se jetojmë në periudha të kaosit njerëzor, të dramave jetësore që shkruhen me gërma kapitale ndër gurët e fshatit, që herë lagen nga gurra dhe herë pëlcasin nga vapa e korrikut e fill e çahen më dysh. Në shtëpinë e vjetër edhe pemët nuk duket se kanë jetë. Kumbulla është tharë dhe ka varur kokën më njëanë, sikur të ishte dëshmi e gjallë, viktimë e një krimi monstruoz ndaj saj, të barazvlefshëm në botën njerëzore me krime kundër njerëzimit. Ftoi që ndodhet pranë rrugës së fshatit ka nxjerrë kokën paksa kapardisur nga ana tjetër dhe se kokrrat e veta i bën edhe të krimbura. Kumbullat më tej që janë shumicë e pemëve në oborr të shtëpisë së vjetër janë tharë se këtë vit doli një krimb që i kishte “faruar” krejt. Po qershia nuk është qershi, por frut pa emër, një topth ngjyrë fiorentine që nuk ka identitet, por zi duket më tepër në frut, si funeral ku shkojnë gjeneralët, që fundin e vet e kanë me përballje për krime të kobshme. E ngadalë hyn në brendësi të ngrehinës, se vetëm copa e mure e tulla në tokë kanë mbetur. Po trishtohesh, sëmuresh kur sheh se edhe betoni 30-veçar që aq shumë ka mbajtur, ka nisur të plasë. E nis të kesh dhimbje për çka sheh kur mendon se aty ku kishte lule dikur, ka zhapikë sot, morra që kullosin ndër barna të shkapërdalë aty – këtu. Dhomat nuk janë dhoma, por pa kufi të duket ajo hapësirë e prishur, e mjerë, e zënë prej trarëve që nuk mposhtën kërrkënd, por nëntokë u rrëzuan bashkë me cifla të sendeve të tjera. E aty çohesh me një shikim të mprehtë, si ushtari në fund të betejës që ka lënë pas trupa të plagosur e të vrarë. E sheh gjithë skenën, tërë atë hapësirë që gjendet sot si një fushë betejë në Kandahar. E se fushë beteja nuk është vetëm fizike, por mendore mbi të gjitha. Përplasen vrullshëm, si valë të detit mendësia e një kohe të rreptë që do rregulla e taban të motit të vjetër me mendësinë e kohës pa kohë, e bashkë përzihet mall e lot, sikur të ishte ujë ujëvare, që përplaset fort në shkëmb dhe pjesën fundore të udhëtimit të vet e “rreh” pa pushim. Po shtëpia e vjetër është fizike dhe mendore, është vlerë dhe mbrapshti, është përplasja më e fuqishme mes brezave që flamurin e paqes e kanë të vështirë ta ngulin në majë të malit, që bën thirje për lartësi shpirtërore, mbi të gjitha njerëzore.

Shqipëria, Vilalba e Mesdheut


dionis_xhafa2Nga Dionis Xhafa

Autori sicilian Mikele Panteleone ka shkruar një libër “Mafia dhe politika”. Në këtë libër flitet për mafien siciliane veçanërisht dhe atë italiane në përgjithësi, shumë vite të shkuara. Aty thuhej se mafia, sidomos në jugun e Italisë kishte lidhje me pushtetarët, qofshin këta komunistë apo fashistë. Mafia pra kishte gjithmonë ndikimin e vet në Siçili. Ngjarjet kryesore të përshkruara në libër, që janë të vërteta, zhvillohen në Vilalba, që quhej edhe sheshi kryesor i Siçilisë. Autori me një mjeshtëri të madhe të përshkrimit të ngjarjeve reale dhe konkrete, shprehet për luftën e ashpër që zhvillohet në Vilalbë për dominim dhe sesi mafia depërtonte në çdo qelizë të politikbërjes italiane. Nga ana tjetër, duke qenë se ambienti politik në Italinë e Jugut ishte kaq konfliktual, popullsia vetëm vuante rëndë pasojat e pandreqshme të një klase politike, e cila ishte në themel hakmarrëse, e ethshme për pushtet vetjak. Populli pra ishte thuajse i gjunjëzuar përballë politikës. Mafia italiane nuk është se ishte e mbyllur vetëm në këtë pjesë të Italisë. Në libër përshkruhet mjaft mirë sesi ekzistonin lidhjet mes Siçilisë dhe Amerikës nga ana tjetër, pasi dihet fare mirë se italianët kanë udhëtuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës shumë kohë më parë. E pra pasi përshkrova me pak fjalë këtë libër, dua të vij te ajo pjesë e cila më intereson të tregoj në këtë shkrim.

A nuk është sot Shqipëria një Siçili si e asaj kohe, e mbytur nga krimi politik. Personalisht, kam udhëtuar në disa qytete në veriun dhe në jugun e vendit. Gjendja në to është mizerabël. Shpesh krijohet përshtypja se veriu është shumë i varfër dhe se jugu ka një lloj zhvillimi, e kjo gjë është deri diku e vërtetë. Ama, edhe jugu në një pjesë të vetën paraqet probleme të theksuara sociale, një terren të ashpër, ku përditë llogaritet ekzistenca njerëzore. Kështu është realiteti thuajse në mbarë Shqipërinë. Këtu ka varfëri, ka gjendje thuajse depresive, aq sa edhe një gjerman po ta marrësh dhe ta plasësh në realitetin shqiptar, ama ta zhveshësh nga gjendja ekonomike e Gjermanisë, me siguri që shndërrohet në një person si shumica e shqiptarëve, të lënë në rrugë të madhe dhe endur në gjendje të rëndë, thuajse pa shpresë. Ajo që ka thënë shkrimtari ynë gjenial për nga parimet e veta universale Migjeni, duket se është realitet edhe sot e kësaj dite. Kudo sheh fëmijë rrugëve të lënë të harruar, duar të mpira që të shtrihet përpara syve, për të shtuar se ka edhe rrugë të shkreta, ku malli e varfëria përzihen keqas me një realitet që të vret përditë, sa më shumë e sheh qartësisht atë. Qytetarët shqiptarë janë në një gjendje të rëndë ekonomike, skamja ka kapur majat nëpër qytete dhe se shtetasit e Shqipërisë ia dalin vetëm duke kërkuar e marrë borxh te njëri-tjetri.

Madje, ka raste që sheh edhe njerëz duke folur me vete rrugës. Sigurisht, këtu nuk e kam fjalën për ata që e kanë ves këtë punë, por për ata që flasin me vete nga e keqja, nga halli. Gjendja është thuajse kaotike dhe me gjasë ka për të shkuar edhe më kaos nga se është. Pika e fundit që dua të sqaroj është metafora që kam përdorur në këtë shkrim. Shqipëria ngjan tamam si Vilalba e Mesdheut, për shkak se këtu përplasjet politike janë më të egra se kudo, konfliktualiteti është më i madh se ngado dhe se përballja me botën e krimit është lufta më pak e përballueshme ndoshta se kudo në Mesdhe.

Shqiptarët e gjunjëzuar të Maqedonisë


dionis_xhafa

Dionis Xhafa

Situata politike në radhë të parë në Maqedoni duket tepër e vështirë për tu zgjidhur. Nga njëra anë, kemi forcat shumicë tanimë të LSDM-së dhe të shqiptarëve, kurse nga ana tjetër është politikani i sprovuar Nikolla Gruevksi, që për hir të realitetit udhëheq partinë me më shumë vota në shtetin maqedonas. Megjithatë, kjo nuk do të thotë gjë, për shkak se edhe diktaturat, fashizmi, nazizmi e regjimet më të egra të historisë kanë pasur masën e madhe të popullit me vete. Ka shumë gazetarë e analistë politikë që janë përpjekur të analizojnë situatën në shtetin e Maqedonisë, ku ka një kundërvënie të rrezikshme politike. Ajo që dikur frikësohej të ndodhte në Serbi, në fakt duket se është duke ndodhur në Maqedoni. Kemi nga njëra anë shqiptarët dhe forcat progresive maqedonase që duan një Maqedoni në Europë, kurse nga ana tjetër edhe pikëpamje deri raciste dhe parime politike ruse, sidomos te partia e VMRO-DPMNE-së. Nuk do shumë mend për të thënë se presidenti i shtetit të Maqedonisë Gjorgje Ivanov nuk përfaqëson gjyqtarin e palëve, por ai është vegël politike e Gruevskit. Madje, mund të thuhet se nga ana tjetër e platformës shqiptare, është edhe një krah deri ultra-nacionalist e shovinist, sidomos organizata “Për Maqedoni të bashkuar”.

Këta të fundit, me një paturpësi që s’njeh kufi, kanë dalë nëpër qytete të tëra të shtetit fqinj, me pankarta në duar: “Dhoma gazi për shqiptarët”. Gjë e ulët, e tmerrshme, lemeritëse, të vësh duart në kokë dhe të mendosh se ajo që është ndërtuar prej kaq shumë vitesh për Maqedoni dyetnike, vetëm varroset e varroset, pa ditur një ditë të gëzohet ideja e barazisë mes etnive. Ndërkaq, një nga pikat ku është “kapur” politika maqedonase radikale në përgjithësi, VMRO veçanërisht apo në daç Ivanovi ka qenë se platforma shqiptare parasheh përdorim të gjuhës shqipe në shkolla, institucione etj. Aktualisht, gjuha shqipe njihet vetëm në disa zona, ku popullata shqiptare tejkalon 20 për qind të popullatës. Ligji aktual bën që shqiptarët të ndihen si emigrantë në tokën e vet, pa mirëqenie shpesh, pa të drejta dhe pa liri. Edhe po ta marrësh gjendjen në tërësi është një masakër që po ta përshkruash, shkon për shtat me dramat ballkanike. Të jetojë një popullatë e tërë etnike në një shtet si Maqedonia, me psikozën e sëmurë se shqiptarët gjoja janë të ardhur në këtë vend, është marrëzia teorike që ekziston, në një shtet me politikë realisht të çmendur.

Në lidhje me gjuhën shqipe, nuk dua të merrem në tërësi, pasi besoj se problemi është tepër kompleks, por do ta paraqes me një shembull të thjeshtë. Kur kam vizituar Shkupin, në ikje, jam rastisur me një burrë diku te 40-50 vjeç. Ai ishte nga qyteti i Prilepit dhe etnikisht shqiptar. Por, qenia mu trondit jo pak, kur mezi e fliste shqipen. Kur e pyeta për një vend të caktuar, mezi më përgjigjej. Më tej e pyes nëse ishte shqiptar. “Po po”, Kaq dinte të thoshte e se më tej as nuk dinte të shpjegonte. Në fakt, unë nuk shihja në ato momente vetëm atë shqiptar të Prilepit që kishte humbur disi nga identiteti i vet për shkak të terrorit shtetëror të Maqedonisë. Por në sytë e tij disi të pafajshëm për humbjen e atij identiteti shihja popullin shqiptar të Maqedonisë, një popull endur si mërgimtar në tokën e vet, imponuar me zor deri aty sa të humbë edhe gjuhën, themelin e identitetit të një kombi. Në ata sy shihje bashkë me humbjen e identitetin, edhe një popull të poshtëruar politikisht e të përunjur prej fuqisë së egër politike sllave. /Shekulli/

 

 

Pushteti i krimit


Dionis Xhafa

Mediet ndërkombëtare raportojnë se Ballkani akoma mbetet toka e heronjve të rremë ku adhurohen deri edhe kriminelët kurse mbeten në pluhurin e harresës ata që vërtetë mbrojtën vlerat e lirisë. Kështu në Ballkan vijon adhurimi për njerëzit që kanë pushtet, paranë edhe përkundër faktit se ky pushtet e kjo pasuri mund të jetë krejt i(e) padrejtë. Në trojet ballkanase cilësohen “heronj” deri edhe vrasësit, kriminelët me damkë, shkaktarët e luftrave dhe të kaosit galopant. Cilësohen deri “heronj” njerëz që kanë vrarë përmes pushtetit jo veç një, por edhe qindra e mijëra persona. Akoma vijojnë të trajtohen sikur të ishin heronj politikanë apo persona të caktuar me influencë që i kanë duart e lyera me gjak jetësh njerëzore të pafajshme, që e penguan lirinë e njerëzve dhe që shkatërruan dhe rrethuan qytete.

  1. Kryekriminelët Mlladiç e Karaxhiç, heronj ndër serbë

Në vazhdë të trajtimit të kriminelëve sikur të ishin heronj, rasti më ekzemplar është ai i Ratko Mlladiç dhe i Radovan Karaxhiç. Dy liderët militarë serbë kanë kaluar nga Gjykata e Hagës ku janë akuzuar për krime të rënda si “genocid” apo “krime kundër njerëzimit”. Janë madje të dokumentuara edhe me video vrasjet makabre të boshnjakëve nga ana e këtyre liderëve nëpër fushat e Srebrenicës dhe rrethimi që i është bërë Sarajevës. Dy liderët e milicisë famëkeqe të Serbisë për fat të keq kanë shumë adhurues në shtetin serb. Emri i tyre ende është ndër institucione si “gjeneralë të luftrave”.

Kurse mbetet thuajse i harruar emri i atyre gjeneralëve – qofshin këta edhe serbë – që refuzuan të rrethojnë Sarajevën dhe nuk e drejtuan pushkën kundër njerëzve të pafajshëm. Këta të fundit jo vetëm që pak njihen, por edhe kur përmenden nga ana e serbëve, më shumë përbuzen. Realitet i këtillë, ku kriminelët ngrihen në pietestal kurse heronjtë e vërtetë varrosen është dramatik. I tillë realitet ka pasoja të tmerrshme mbi vetë popullatën serbe duke mos e shkëputur nga mitet e rreme që qarkullojnë brenda për brenda Serbisë. Tjetër është se paqja dhe kultivimi i tolerancës etnike në Ballkan nuk mund të vijë duke ngritur si heronj kriminelët. Kjo do të thotë ti trazosh shpirtrat e të vrarëve. Paqja vjen kur kriminelët të mos lartësohen qoftë edhe brenda shtetit të vet. Kjo duhet të ndodh edhe me shqiptarët. Edhe kur kriminelët të jenë shqiptarë, ata s’bën të ngrihen në pietestal.

 

 

Ne të vrarët, sot me viktimat!


nga Dionis Xhafa – Shqiptarët janë një komb që kanë përjetuar mbi shpinë terrorizime, vrasje, tortura e krime barbare mbi ta.

Nuk duhet të shkohet shumë vite përpara për ta ilustruar, pasi lufta e Kosovës është dëshmi e përjetimit të dhunës, terrorit, vrasjeve dhe masakrave nga ushtarët serbë.

Ne shqiptarët kemi qenë viktima të luftës, konflikteve, dhunës, deri tentativës për genocid, ndërsa sonte terrorin e përjetuan francezët.

Ishte një tjetër bombë. Një tjetër sulm terrorist. Në zemër të Evropës. Në qytetin e dashurisë, ku sa duket u vulos të luhet akti i dytë i tragjedisë në kryeqytetin francez.

Dhjetëra të vrarë, shumë të plagosur dhe një rrëmujë e vërtetë. Thonë se terrorizmi qëndron pas sulmit, por mund të jenë edhe njerëz të veçantë. Kjo ka disi rëndësi për atë se a njeh frikë terrorizmi, por duket se më rëndësi ka fakti se në Paris u vranë njerëz të pafajshëm për të dytën herë.

U godit zemra e Evropës, themelet dhe vlerat e saj. U godit paqja, u bë therror humanizmi.

Me sulmin e përgjakshëm në Paris u trondit e gjithë bota, e cila ndan parimet njerëzore kundër terrorizmit.

Ky sulm asesi nuk i godet vetëm francezët, pasi dhimbja për viktimat nuk njeh etni, racë e komb,por është universale dhe mund ta ndjej çdo qënie e gjallë në botë.

Në këtë kuptim, Parisi na ka goditur të gjithëve ne që ndajmë aspiratën për një botë më të mirë, më të paqtë, me fytyrë më njerëzore.

Ngjarja dëshmon edhe njëherë faktin e rëndë se terrorizmi është gjallë dhe se edhe pse më 2015, organizata të mirfillta terroriste të tilla si ISIS vijojnë të mendojnë se mund të veprosh duke vrarë.

Ajo ç’ka dëshiron bota është paqja universale, e cila sa duket është tepër e vështirë që të vijë.

“Bombat”, konfliktet, armiqësitë, përplasjet mes fuqive dhe ideve kanë bërë një botë të zhurmshme, të errët, të vrazhdë, mbytur në krime e larg parimeve që kurrë nuk të afrojnë tek vrasja.

Presidenti Barack Obama, fill pas ngjarjes tha se sonte nuk u goditën vetëm francezët, por të gjithë ata që kanë ndër deje dëshirën për një botë pa krime.

Evropa sot ndihet e lëkundur dhe e tundur nga frika e terrorizmit.

Humanizmi evropian, ai që i pranon sirianët të cilët ikin nga lufta e tmerrshme në Siri, po merr goditje të rëndë.

Njerëz që vranë njerëz sikur të mos ishin qënie njerëzore, që presin e therrin pa ndjerë ndopak mëshirë, dhimbë.
Pak rëndësi se kush e kreu krimin.

Ai nuk mund të jetë asesi i përligjur. Njerëz të pafajshëm nuk janë më mes nesh dhe ndërgjegja jonë bën vetëm të peshojë rëndshëm për të tilla viktima.

U vra pafajësia, njeriu,, u shkallmua utopizmi për botë më të lirë, më të denjë për jetesë dhe më të drejtë.

Sonte nuk u goditën vetëm francezët, por mbarë njerëzimi.

U goditëm edhe neve, shqiptarët që jemi pjesë e këtij rruzulli dhe për më tepër kemi përjetuar mbi shpinë dhunën, terrorit, vrasjet.