Aris në varreza


Dionis Xhafa

Ajo u bë keq atë ditë. Ishte e pikëlluar, e trishtuar nga realiteti. U zbeh pak e nga pak derisa gjak në fytyrë nuk i ngeli. Erdhën doktorët, infermierët, kurse unë qëndroja në korridor të spitaleve në kujdesesha për të. Kisha raste e mbyllja dhe ikja së bashku me doktorin e turnit të tretë dhe flija nëpër shkallë të atij spitali që ishte kaq keq, kaq i parregulluar dhe i trishtuar. Ajo ishte më mirë, por nuk fliste. Ne shiheshim në sy, duheshim fort, por se Zoi nisi të bëhej keq, si një kufomë e gjallë. Doktori u shpreh se nuk e ka të gjatë. Pas dhjetë ditësh ndërroi jetë, u pikëllova. U ndjeva i trishtuar. E bënë gjërat kaq shpejt. Doktorët m’u dukën si xhandarë. E nxorën në fotografi në spital, ka ndërruar jetë 20-vjeçarja Zoi Gaxelli dhe kishte nga ata që shihnin me habi atë shpallje, një moshë kaq e re. Nuk shkova as në varrim, por pashë turmën e madhe të njerëzve kur e dërguan për në banesën e fundit. E pashë nga larg. Dallova fytyrën e saj, flokët dhe gjithçka që dukej nga arkivoli modern me xhama thuajse të pastër kristal. Kortezhi hodhi dheun, e mbuloi trupin e saj të vdekur dhe tashmë aty kishte një varr. Në të ishte emri i saj, Zoi, që dikur ishte në regjistra të gjendjes civile dhe e dashura ime, mbi të gjitha. Qëndrova duke qarë mbi varrin e saj, e doja shumë sa isha gati të martohem me një kufomë. E trishtë ishte ajo ditë, ajo natë sidomos, kur binte shi dhe vetëtima të shumta, thuajse të pambarimta mbi mermer. Ishte ora 02.00 dhe kisha frikë. Pashë që nga varret dilnin xhindet, secili nga varri i vet çohej dhe prishnin emrin e shënimet dhe bënin diçka tjetër. Ishte ora e së vërtetës. Një burrë që quhej Androkli Zervo, në vend të shënimit: “ishte burrë i ndershëm dhe familjar. Rroi me nder dhe lavdi. Vdiq duke dashur të gjithë”, e ndërroi dhe shkroi: “ishte një burrë shumë individual, donte vetëm veten dhe nuk pyeste për të tjerët. Hajdut dhe i pacipë”. Në një çast dolën të gjithë xhindët nga varret dhe bënë shënime të reja. Të gjithë ata që gjoja ishin kryefamiljarë të ndershëm dhe me moral të lartë, u zbulua se ishin tradhtorë, njerëz të rrezikshëm dhe shumë gjëra të pista e të liga kishin bërë në jetë. Unë qava, por çuditërisht nuk kisha frikë nga xhindët. Isha bërë njësh me ta, sa më dukej se isha banor i varrezave tashmë. Pashë që edhe Zoi doli nga varri dhe shënimin se “isha vajzë e mirë dhe e ndershme. Rroja për një djalë”, e ndryshoi dhe shkroi :“ishte ditë me shi. Po ecja për të tradhtuar të dashurin, kur më zuri rrufeja”. U trishtova pa masë. Ra shi i dendur atë natë. Nga i gjallë u bëra kufomë. Varrhimësit do të hapnin tashmë një varr të ri.

Advertisements

Po fati yt cili është?


dionis_xhafa1Dionis Xhafa

Kaq afër është Greqia fizikisht, gjeografikisht me Shqipërinë, por kaq larg në shumë parametra të caktuar. Këtë ndjesi e kam marrë kur e kam shëtitur shtetin fqinj. Thuhej e thuhet se Greqia është zhyur në një krizë të thellë, e cila duket e pakapërcyeshme, mirëpo nga ajo çka ndjeva, pashë, shijova dhe nuhata në vendin helen me sytë dhe me shqisat e mia, Greqia ka qenë e zhytur në krizën e madhe, e cila e mbërtheu për shkak më tepër se politikanët grekë kanë gënjyer popullin prej kaq shumë kohësh, e ishte realiteti që pak ose aspak punohej e kishte paga e mirësi, plot të mira që vinin pa prekur punë me dorë. Ndërsa tashmë ishte disi më ndryshe dhe se edhe kryeministri i Greqisë Aleksis Tsipras, dalë nga një forcë ekstreme e majtë si SYRIZA tha se vendi ka hyrë në binarë të një ripërtëritjeje ekonomike dhe shpreson që të shohë më në fund diellin, pas një errësire që ka kapluar vendin fqinj. Ajo gjë e cila duhet thënë gjithashtu është se Greqia realisht dallon nga Shqipëria, në disa aspekte që më ranë në sy përnjëherë së paku. Pastërtia është ndër to, që do të thotë se mbeturina rrugës nëse kishte atje, kishte pak e nuk ishte katrahurë nëpër ndërtime, ashtu sikundër ndodh në vendin tonë. ku në mes të kryeqytetit ka kulla, ka ndërtime, ka send e dreq jashtë çdo lloj normaliteti. Por se këta janë gjëra të përgjithshme. Ajo që dua të them është se në vitin 2017, të cilin jemi dukee jetuar, nëse një shekull më herët kishim atë të frikës siç shprehet Albert Camus, tashmë duket se jetojmë në shekullin e pasigurisë, madje të madhe, shumë të madhe. Këtë gjë munda ta provoj, pasi në autobusin në të cilin kam udhëtuar nga Tirana në Athinë, kishte shumë emigrantë dhe se me ta munda të flas. Secili kishte fatin e vet, të trishtë më së shumti se nuk ke çfarë të presësh një fat të mirë nga emigrantë, që më së shumti kanë provuar mbi shpinë fatin e keq dhe të trishtë të jenë larg atdheut dhe të nënshtrohen krejtësisht ndaj një vendi të huaj, duke pranuar punët më të rënda që mund të ekzistojnë. Në fillim u njoha me një burrë, që ishte nga Librazhdi. Ai kishte kaq shumë kohë që punonte. Sa duket ishte me origjinë nga zonat e Gollobordës dhe se e kishte si të lindur punën e ustait, gjë për të cilën njihej ajo zonë. Ky emigrant kishte dy djem të rritur, që ishin shpërndarë edhe këta njëri në Angli e tjetri në Itali, por ashtu vargullt, pa e pasur fort të qartë të ardhmen e vet. Kishte qysh nga vitet 1990 sa duket që punonte dhe se çdo i ishte bërë një rutinë e madhe. Një tjetër emigrant ishte më i ri, i ardhur nga Dibra në Tiranë, diku në zonën e Kodrës së Priftit dhe më tha se e bën këtë rrugë prej kohësh. Për të, Greqia kishte rënë ndjeshëm dhe se kishte qenë edhe në Gjermani, për të provuar një shans të ri. Emigranti në fjalë shpjegoi se kishte tre fëmijë të vegjël. Ai tha se Greqia është një shtet racist, ku ka kontrolle dhe se shqiptarët shihen si e keqe sesa si përparim dhe se kjo ishte arsyeja se përse shqiptarët nga ana tjetër, duke mos u ndjerë të mirëpërfaqësuar, bëjnë keq e kjo gjë sillet më tej rrotull. Një tjetër burrë kishte qenë kimist, por se ashtu siç ndodh këtu që heqin e vënë kishte lënë profesionin e punonte në Greqi. Unë këta katër karaktere njoha. Shqiptarët në tërësi, emigrantët në veçanti këto fate kanë. Pyetja ime si retorike për një shqiptar të thjeshtë është: Fati yt cili është?

Realiteti dramatik shqiptar


Dionis Xhafa

Autori boshnjak Andrej Nikolaidis ka shkruar një libër, që titullohet “Im bir”. Në këtë libër përshkruhet me detaje jeta e vetë autorit në Bosnjë dhe se dëftohet me nota tepër realiste realiteti ballkanik që ekziston në një shtet si Bosnja. Në fakt, Nikolaidis është një autor që është vlerësuar edhe ndërkombëtarisht me Çmimin Europian të Letërsisë dhe pikërisht se ka meritën se ka treguar në mënyrë të qartë, të saktë dhe pa doreza realitetin në një cep të Ballkanit, siç është shteti boshnjak. Në fakt, Bosnja është një vend që ka probleme të mprehta etnike, ekonomike, sociale dhe plagë që nuk i ka mbuluar koha e vazhdon të lëngojë në një mënyrë të keqe dhe të egër. Po Shqipëria ngjason shumë me Bosnjën nga ajo që tregon Nikolaidis. Ai dëshmon sesi në atë vend ndodhin krime nga më të tmerrshmet dhe se të tillë realitet e kemi edhe në Shqipërinë tonë të vogël, që ka kaq shumë ngjarje të këqija, sa edhe atë të mirë që e duam dhe e kemi në mendje, realiteti na e vret duke na bërë gjithmonë dhe më pesimist, pra se është ambienti i tillë. Nikolaidis vazhdon të tregojë me një zgjuarsi dhe një vendosmëri të pashoqe për prostitucionin e hapur që bëhet në Bosnjë, në një vend që ka varfëri ekonomike dhe vazhdon të vuajë nga ajo. Edhe në vendin tonë kështu ndodh. Prostitucioni nuk është i legalizuar, por se ai “lulëzon” kudo, duke dëftuar atë fytyrë të një realiteti që vret çdo ditë e më fort. Nikolaidis në këtë libër përfshin edhe një pjesë të historisë të treguar në Ulqin, qytet ky që banohet nga shumë shqiptarë dhe aty flet për shumë e shumë fenomene të zeza që ekzistojnë aty dhe që janë edhe në vendin tonë. Është e vërtetë që nuk ka vend pa të këqija, gjithashtu e vërtetë është se nuk ka vend që nuk ka krime, edhe në SHBA që konsiderohet vendi më demokratik në botë ka të çmendur që kryejnë krime, por se me një popullatë kaq të vogël sa vendi ynë dhe që pjell një kriminalitet kaq të lartë, duket e rëndë dhe shumë e trishtuar. Jo vetëm kaq, por se përditshmëria në këtë vend i ngjan një llumi të madh, një pirtgu me baltë dhe me pleh, që ngrihet deri në maja të larta. Ekziston në një mënyrë të tmerrshme papunësia, varfëria, trishtimi, vetmia, borxhi, malli për ata që ke jashtë, ndarja, të pasurit nevojë për para dhe se ata janë sa për të jetuar e jo për të kursyer, vështirësia, më tej është e vështirë të krijosh dhe të mbash familjen, duke krijuar kësisoj një trubullirë të madhe që të vjen në majë të hundës. E tillë është Shqipëria, një pjesë Ballkani, aq Ballkan sa në vende të tjera. Por mundet edhe më keq në shumë aspekte. Këtu thuajse ka vdekur jeta në qytete të vogla dhe periferike, ku ka mbetur një popullatë, që edhe ajo dëshiron të ikë prej andej se më nuk i rrihet. Një jetë që zhvillohet është në qytete të mëdha si Tirana, Durrësi, Shkodra e Vlora, se të tjerat janë thuajse përgjumësh. Një vend i vdekur, ja çfarë do të mbetet Shqipëria. Këtë gjë e kishte parashikuar edhe organizata ndërkombëtare OKB, sipas së cilës vendi ynë në vitin 2050 nuk do të ketë më shumë se 1.7 milionë banorë. Po pse kaq pak? Sepse ka emigrim masiv, sepse ka probleme të shumta që bëjnë njerëzit të mos martohen se nuk kanë mundësi ekonomike. Dhe për të ardhmen e keqe po punohet keq sot.

 

Një mendim i shkurtër


dionis_xhafa

Dionis Xhafa

Mendoj se Rama tashmë ka konsoliduar pushtetin në Shqipëri në mënyrë të fortë dhe hera – herës duket sikur edhe të frikshme. Duket se vetëm Rama ka marrë pushtetin dhe ngjan vështirë që të dalë dikush që ta sfidojë atë. Së paku nga aktorët aktualë politikë, askush ngjan se nuk e sfidon dot kryeministrin aktual dhe me shumë gjasa Rama do të shfryhet kur të ikë vetë nga politika, pasi prej andej nuk mund ta heqë ndokush.

Sa i përket raporteve të Shqipërisë me Kosovën, mendoj se ka pasur një afrim të madh këta kohë, jo vetëm në raport me Prishtinën zyrtare, por edhe Beogradin, duke bërë që marrëdhëniet ndërmjet shteteve në Ballkan të jenë më të afërta. Mendoj se është mirë që Shqipëria të ketë raporte me Kosovën, por se këta duhen të jenë të sinqerta dhe konkrete, sidomos në fushën ekonomike. Por se besoj se ka edhe propagandë në këtë mes, madje të shumtë, me një Rama që konfirmohet si baba i kombit, por nuk di nëse e meriton një titull të tillë dhe se po devijon deri në një lloj “diktature” të butë, putinizmi të heshtur. Duket e vështirë të parashikohet se çfarë do të ndodhë tanimë që në krye të qeverisë së Kosovës ndodhet një person si Ramush Haradinaj, që është nacionalist, por se nga ana tjetër BE dhe partnerët ndërkombëtarë kërkojnë racionalitet. Mendoj se do ketë raporte, por se më tepër se ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës, këto do të jenë ndërballkanike, imponuar sigurisht nga partnerët ndërkombëtarë.

 

Letra e fundit drejtuar F.


dionis_xhafa6.jpg

Këtë adresë e kam hapur me numrin e celit që bleva për ty. Emër kot. Do të bëj bllok në fund të mesazhit e as ndërmend skam ta hap këtë adresë. Po jam rëndë psikologjikisht. Kjo sepse më le keq. Është e vërtetë ajo që konstatove. Që kur më ke thënë “E lëmë më mirë”, u godita në tru. Edhe në Greqi ika edhe se e dua si vend (edhe nëse vdes kushedi skam më pengje në jetë, e pashë vendin që e dua shpirtërisht, s’ka lidhje fare me ty, e kam dashtë që para se të të njoh). Ika në Greqi thashë të të harroj, duke ushqyer veten gjoja se isha mirë, por në fakt kam qenë dhe jam i shkatërruar tërë kohës. Pa ty i shkatërruar, mu injektua energji negative, ma IMPONOVE. Me ty e sigurt as e vë në dyshim që do isha i lumtur. Por jemi të rritur. E pse jemi të rritur s’ke nevojë të bësh bllok ti, e bëj vetë. Në adresën time, edhe të më kishe lënë pa bllokuar, NUK DO Të CENOJA, e KISHA VENDOSUR. Ta dija se ti do vije bllok, do ta kisha bërë unë përpara teje. UNë TëKëRKOJ NDJESë PëR MALLKIMET, SIDO Të JETë JE VAJZë. NUK JAM NEGATIV, JAM TIP FILOZOFIK KJO NUK BESOJ Të JETë NEGATIVE. SITUATA Më BëRI NEGATIV, PA LUMTURI, VEC KEQ, SIKUR Më BIE TAVANI KOKëS Më DUKET. DO ISHA LUMTUR SUPER PO TA KISHIM MIRë. Por UNë DO E KëRKOJ FATIN TIM E ANDAJ DO BIE Në QETëSI. PëR CA KOHë ME SHPRESë SE KOHA E MJAFTUESHME SHëRON. NëSE ME KOHëN E MJAFTUESHME PëR QETëSI, KY FAT ëSHTë I ZëNë, NUK ëSHTë KëTU APO NUK DO VETë FATI, DO VEPROJ SI I RRITUR, DO E Lë. FALEMINDERIT.

 

 

Letra e fundit për F.


Dionis Xhafa

Këtë adresë e kam hapur me numrin e celit që bleva për ty. Emër kot. Do të bëj bllok në fund të mesazhit e as ndërmend skam ta hap këtë adresë. Po jam rëndë psikologjikisht. Kjo sepse më le keq. Është e vërtetë ajo që konstatove. Që kur më ke thënë “E lëmë më mirë”, u godita në tru. Edhe në Greqi ika edhe se e dua si vend (edhe nëse vdes kushedi skam më pengje në jetë, e pashë vendin që e dua shpirtërisht, s’ka lidhje fare me ty, e kam dashtë që para se të të njoh). Ika në Greqi thashë të të harroj, duke ushqyer veten gjoja se isha mirë, por në fakt kam qenë dhe jam i shkatërruar tërë kohës. Pa ty i shkatërruar, mu injektua energji negative, ma IMPONOVE. Me ty e sigurt as e vë në dyshim që do isha i lumtur. Por jemi të rritur. E pse jemi të rritur s’ke nevojë të bësh bllok ti, e bëj vetë. Në adresën time, edhe të më kishe lënë pa bllokuar, NUK DO Të CENOJA, e KISHA VENDOSUR. Ta dija se ti do vije bllok, do ta kisha bërë unë përpara teje. UNë TëKëRKOJ NDJESë PëR MALLKIMET, SIDO Të JETë JE VAJZë. NUK JAM NEGATIV, JAM TIP FILOZOFIK KJO NUK BESOJ Të JETë NEGATIVE. SITUATA Më BëRI NEGATIV, PA LUMTURI, VEC KEQ, SIKUR Më BIE TAVANI KOKëS Më DUKET. DO ISHA LUMTUR SUPER PO TA KISHIM MIRë. Por UNë DO E KëRKOJ FATIN TIM E ANDAJ DO BIE Në QETëSI. PëR CA KOHë ME SHPRESë SE KOHA E MJAFTUESHME SHëRON. NëSE ME KOHëN E MJAFTUESHME PëR QETëSI, KY FAT ëSHTë I ZëNë, NUK ëSHTë KëTU APO NUK DO VETë FATI, DO VEPROJ SI I RRITUR, DO E Lë. FALEMINDERIT.

 

Islamofobia e pafalshme


dionis_xhafaDionis Xhafa

Një moment duhej që të nisnin komentet fyese kundër myslimanëve. Një ngjarje që ndodhi në sheshin Skënderbej, ku iu (vendos) me programacione e dredhi një tip ndalese heroit tonë kombëtar, bëri që ekstremistët e krishterë të nisnin menjëherë në komente fyese dhe denigruese, deri në masën e rëndë sa të quajnë se myslimanët janë më kot dhe se sikur ata janë telibanë apo të ardhur nga turqit apo më tej nga mongolët dhe stigma të tilla të pafalshme. Islamofobia në Shqipëri lidhet edhe me faktin se islamofobi aktualisht ka thuajse në mbarë shtetet e Europës, për shkak të terrorizmit që s’ka lidhje me islamin, por edhe prej historisë së Shqipërisë. Historia e popullit shqiptar na dëfton se myslimanët janë ndierë kurdoherë thuajse të poshtëruar. Ishin myslimanët që poshtëroheshin nga regjimet e ndryshme, ku kulmi ka qenë me Enver Hoxhën, i cili dhe regjimi i të cilit thoshte se islami është një fe e importuar nga lindja. Edhe në demoraci, ka ekzistuar dhe ekziston teoria e gabuar se islami na qenka lindje dhe se ne duhet të shkojmë në perëndim, ku atje pranoheshke me gjasme nëse je i krishterë. Kjo teori, që ndiqet nga politikanë dhe shkrimtarë, nga ata shkrimtarë që quhen me gjasem ndërgjegja e kombit ka infektuar keqas dhe në mënyrë tejet të gabuar shoqërinë shqiptare. Pyetja e thjeshtë që ngrihet është: Po Gjermania që është në BE dhe udhëheq bindshëm politika ekonomike me vend, përse është kaq me sukses kur ka mbi 5 milionë myslimanë. Kështu edhe Franca dhe shtete të tjera europiane. Në këto vende ka myslimanë që punojnë ndershmërisht, kanë parime dhe bëjnë një jetë si ajo e qytetarëve të tjerë të Europës, duke gjetur veten në ligjet dhe normat europiane. Ka 27 vjet që zhvillohet islamofobi në vendin tonë për arsyet e mësipërme. Toleranca fetare dhe duke mos vënë asnjë fe mbi tjetrën, por duke respektuar secilën, ja ajo çka i mungon Shqipërisë sonë të dashur.