Mbi njeriun e Beogradit


Nga Dionis Xhafa

Po ecja ashtu paksa i shpërqendruar në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” në Tiranë, kur në mënyrë krejt të rastësishme, përpara syve të mi, shoh disa të rinj që me pankarta në duar dhe me thirrje të zjarrta, përballë Kryeministrisë kërkonin mosekstradimin dhe lirimin e Ismail Morinës, tifozit që ngriti flamurin kombëtar shqiptar në mes të Beogradit në ndeshjen ndërmjet Serbisë dhe Shqipërisë, ndeshje e cila më tej u fitua nga ekipi ynë kombëtar, për shkak të sjelljes agresive të huliganëve serbë në stadium. Në fakt, ai flamur u ngrit mbi stadium të kryeqytetit serb nën trysninë e madhe, përballë faktit të rëndë se në Beograd kishte vetëm tifozë serbë, shumica si qenër të tërbuar që pak kishin lidhje me kulturën e futbollit dhe nuk u pranua asnjë shqiptar.

Padrejtësia niste që këtu dhe jo vetëm nga Serbia vetë si shtet, por edhe nga një institucion ndërkombëtar si UEFA, që vendoska që ndeshja ndërmjet Serbisë dhe Shqipërisë të zhvillohet vetëm me tifozë serbë. Vendim absurd. Në radhë të parë ky vendim është tejet absurd, nëse kemi parasysh faktin se tifozët serbë edhe më herët ishin dalluar për huliganizmat në stadiumet e Europës, nëse kishim parasysh një nga huliganët e dalluar, një njeri me afri me njerëzit kriminalë siç ishte Ivan Bogdanov, që dogji flamurin shqiptar në Gjenova, në një përballje që lidhje nuk kishte me Shqipërinë, pasi luante Italia me Serbinë. Po a mund të pritej ndeshje normale prej tifozëve të tillë huliganë, që mundet edhe lidhje me shtetin a me policët serbë të kishin, derisa Bogdanov, dalluar për huliganizma, guxonte dhe bënte sikur të ishte ndonjë hero, duke dalë në mes të fushës me shkopinj dhe me grupin e tij huligan. Dhe e vërteta është se doli në pah se ndeshja nuk mund të zhvillohej me ata tifozë, me atë mendësi antishqiptare në stadium, ku edhe futbollistët shqiptarë mezi dolën që andej, duke dalë prej fushës së blertë me plagë e me shishe kokës. Po a është normale kjo? A mundet të jetë normale një gjë e tillë, tolerimi i dhunës në shekullin e njëzetë e një?

Më andej, gjykatat e Beogradit në radhë të parë duhet të dënonin një sërë huliganësh të stadiumit e më tej të shkonin te Ballist Morina. Po pse u morën me Ballist Morinën? Kjo sepse ai ishte i vetmi që e nxori në pah faktin se futbollistët e Kombëtares po luanin 11 vetë përballë jo 11 por kundër një stadiumi racist, që pa pikë turpi thërrisnin “Vdekje shqiptarëve”. Ismail Morina, merret vesh nga avokati i tij kroat se akuzohet për nxitje të racizmit, kur në fakt ajo që kishte bërë ai ngjante më tepër si ndonjë vepër arti që hiç kërrkund nuk prekte tjetrin sesa ndonjë nxitje. Nxitje të dhunës, madje dhunë, nxitje të racizmit dhe të ksenofobisë kishin shumica e serbëve që kishin në stadium. Ismail Morina nuk duhet të ekstradohet në Serbi dhe shpresa është që të pranohet kërkesa e tij për azil politik në Kroaci. Më së pari duket haptazi se Serbia e ka me personin dhe jo me veprën penale për të cilën akuzohet dhe e dyta është se Serbia llogaritet sipas raporteve ndërkombë- tare ndër shtetet e mbarsura me kriminalitet, ku shumë zyrtarë madje që kanë kryer krime në Kosovë e gjetkë nuk janë dënuar për krime të luftës, duke mbrojtur në mënyrë fanatike shtetasit e vet dhe duke dënuar ata të huajt, një racizëm që tejkalon kufijtë e normalitetit.

Mbi qenie majmunore


Dionis Xhafa

Ja ku je në pyllin e madh të majmunëve,
që kërrasin dhëmbët sikur po hanë arra të kokosit,
larguar prej qenies njerëzore e që mendimin e vet nuk a kanë në tru, as në zemër,
por në të madhërueshmin stomak.

Janë qeniet odiseane
dinakë deri në pikën që detin e pijnë dhe Gadishullin Italik e bëjnë për vete,
mbretërit majmunë, më të lartit, më të kamurit, akademikët hyjnorë, festë, orgji me lule e zjarre
dhe ç’gëzim perandorak, kurorë e ç’kurorëzimit të njerëzimit.

dionis6

Mbi qenie majmunore


dionis_xhafa (2)Dionis Xhafa

Ja ku je në pyllin e madh të majmunëve,
që kërrasin dhëmbët sikur po hanë arra të kokosit,
larguar prej qenies njerëzore e që mendimin e vet nuk a kanë në tru, as në zemër,
por në të madhërueshmin stomak.

Janë qeniet odiseane
dinakë deri në pikën që detin e pijnë dhe Gadishullin Italik e bëjnë për vete,
mbretërit majmunë, më të lartit, më të kamurit, akademikët hyjnorë, festë, orgji me lule e zjarre
dhe ç’gëzim perandorak, kurorë e ç’kurorëzimit të njerëzimit.

 

Një vend të një ditëlindjeje


 

dionis_xhafa4Dionis Xhafa

Unë në fakt, qysh në krye dua ta them se nuk mund të ankohem te të tjerët se ata nuk më kanë plotësuar aq sa kam mundur për ditëlindjen time. Po e kanë bërë dhe nuk ua lë fajin të tjerëve, aspak, aq më pak familjarëve të mi. Jo jo, ia lë një ambienti mbytës, që të vret çdo ditë e më shumë, sikundër edhe në mëngjesin e këtij 1 gushti. Sa herë mundohesha të kem gaz, hare, diçka tjetër, ajër ndryshe të thith, por prapë do të përballesh me atë benzonatë, me atë trishtim të përditshëm, me ata ngjyra të flamosura që rrejnë krejt bajat nëpër rrugët e gjëra të kryeqytetit. Ja u çova si merimangë dhe u vesha krejt me dhe pa shije, se ditëlindje. Dhe vetes qejfin ia plotësova. Që në pikë të mëngjesit shkova dhe u ula në lokalin Z1, ku ulen zakonisht personat që ikin dhe vijnë nga Greqia dhe se ishte vendi im i preferuar gjithmonë kur isha në shkollë të mesme dhe ndaj kam ndjerë ndoshta çuditërisht një dashuri për grekët, jo fort për njerëzit atje, sesa për kulturën Helene, për mitet e saj që udhëtojnë ndër shekuj dhe prapë nuk e kanë humbur sensin e vet, me anë të së cilit shpjegojnë një univers të tërë që funksionon në mënyrë kaq bajate, të tmerrshme, kaq pa takt e në mënyrë të jo të drejtpërdrejt. Por përpara se të ulesha në lokal një vajzë, shoqja e ngushtë e një vajze që kisha pretenduar, më doli përpara syve dhe eci me tangërllëk që ecin vajzat nga Vlora e se vazhdonte të bënte hapa përpara në atë bulevard të madh të bërë në Tiranë sikur të ishte Shkup. E më tej me vrap për të mbushur numrin se shqiptarët nuk vijnë fiks në orar dhe e urrej për vdekje faktin që më vonohen, duket sikur më tallin kur iu them se në orën 10.00 duhet me qenë në qendër dhe se acarrohesh kur duhet që ti t’i marrësh sërish se ndryshe nuk kujtohen. E prandaj e mbusha numrin që t’i merrja në telefon. Bashkë me ata, kolegët, bashkëvuajtës të realitetit migjenian u nisëm në lagjen e madhe, që mbahet si më e mira, e do iknim në kujtim të së keqes, të vdekjes. Edhe ajo lagje, që mbahet si më e mira e Tiranës, tashmë është shkatërruar dhe kam dëgjuar strehon kriminelë me shumicë. E ndër ata rrugë me cupa të bukura, ne kishim për të kujtuar një person që kishte ikur nga jeta në moshën 60 vjeç nga një sëmundje e rëndë. E ishte lagje luksi, por e rëndë dhe disi të duket e çuditshme shumë se edhe ata pallate, edhe jeta me të gjitha të mirat, vjen një moment dhe shuhet për të qenë në fund një varr, për të gjithë ne, vdekatarë të një toke, ku dhe kur jetojmë ne përballemi me vështirësi dhe padrejtësi. E më tej gëzim e shend, përzier keqas me vdekjen që të duket një erë e rëndë dhe e tmerrrshme, ku mjalti dhe kafkat bëhen bashkë, në funeralin e sheqerosur me mënxyra jetësore, në atë ku mësuesja nuk është mësuese, ku drejtësia nuk është drejtësi, ku njohja, interesi, çasti janë fotografia e madhe e një njerëzimi që po shkon drejt degradimit. E ditëlindja e bukur ishte, me kafka dhe me truall varri, me nostalgji që zjen ndër shpirt të njeriut si kazan rakie që pëlcet në oborr të thatë. E në vend të një torte, në vend të një ditëlindjeje, ka lindje, ka vdekje, mortje e vijimësi, ku humbet dielli, zhduket hëna dhe ngelet truall toke.

 

Rimi


Dionis Xhafa

Po Rimi ishte në klasën time, në tonën më mirë me thënë. Në atë klasë ku mundeshe me vërejt varfërinë si rridhte si ujë Drini, që ne e kishim afër. E madje Drini quhej edhe i Zi, e se me të vërtetë mundet se meritonte atë emërtim, se zi ishte fati i shumë banorëve në ato zona. Po ndjeja trishtim në shpirt kur shihja se ndonjë vajze merrte me vete bukën me vezë për të mbajtur gjallë veten dhe se një baba i një vajze tjetër nuk kishte as 100 lekë të reja për të bërë dhuratë për mësuesen për 7 marsin. Po dhe Rimi hynte te djemtë që mendoj shihte të ardhmen, ashtu në një moshë të njomë. Ai ishte me trup më i madh se ne dhe se sikur ishte thërritur që të “mobilizohej” për të qenë krahë pune, e se dëftesat e shkollës më tepër i shihte si peng për me qenë akoma në shkollë sesa ishin për të qenë në të ardhmen diçka e vlefshme. Po ndoshta e donte edhe shkollën, por se shihte se kushtet rreth e rrotull nuk ishin dhe se edhe përparimet nuk i kishte të mira. Donte apo nuk donte fati i tij ishte rrënjosur. Një pasdite, kur unë e mbaroja shkollën, pashë që pasi mblidhte qershitë në verë dilte në aksin nacional dhe i shiste në anë të rrugës. E siluetë e Rimit binte në rrugë të madhe, në xhade në kohën e muzgut, kur dielli perëndonte në ngjyrë të verdhë në të kuqe e kur shpresat ishin të venitura se mundet të kishte një klient të radhës, që në mbrëmje vere kushedi i kishte rënë në kokë të blinte qershi. E Rimi mbrëmjeve nisej sërish në fshat, me aq të holla sa kishte fituar, i vetëdijshëm për fatin e vet të hidhur që ishte caktuar edhe prej familjes ku bënte pjesë e se nesër merrte ata nota që merrte sepse fundja nuk kishte edhe kohë të mësonte. E sot do jetë rritur e nuk di ku mund të ketë përfunduar, se ai Rim me siguri vetëm punë do, me pak rëndësi sesi ishte puna, se e përballonte çdo lloj gjëje të rëndomtë. Se ai ishte Rimi, më i madhi ndër ne, më gjigandi, e si lisat më të gjatë që digjen më lehtë prej rrufesë, edhe ai ashtu ishte caktuar që të merrej “përpara” nga valë e madhe e jetës së egër. Rimi nuk e di se ku mundet të jetë, ndoshta as ai nuk e di se ku jam e askush prej nesh nuk ka kohë të merret me tjetrin, kaq e vrullshme dhe e tmerrshme, e pashpirtë sa është bërë jeta në modernitet. Po i sigurt jam se kudo të jetë, Rimi si punëtor, si zemërmadh është kudo e kurdo për të shërbyer, për të qenë bir i denjë i një republike të shkallmuar.

xhafa_dionis13.jpg

Shtëpia e vjetër


xhafa_dionis16Dionis Xhafa

Fshati stërgjyshor ndodhet aty, edhe pse në kohët që i jetojmë është shkretë, bosh, me rrugica që qajnë për një këmbë njeriu të ecë përmbi to e me ujin e gurrës që rrjedh ftohtë, por vështirë se do të ketë person që do të mendojë të lajë këmbët në atë ujë. E fill vetëm nisem te shtëpia e vjetër e fshatit të lënë ashtu keq, braktisur nga bijtë e vet, që janë larguar si zogjtë e shqipes në të katër anë të globit. Po ka dhimbje shtëpia e vjetër, në çdo cep të vetin. është rrënuar dhe rrëzuar e se ka ngelur vetëm rrënojë, nuk ka më tjegulla, as dru, as ndonjë të dhënë tjetër se këtu ka pasur dikur jetë e se kanë jetuar njerëz të gjallë. Edhe shtëpia përballë ashtu është, e braktisur, me 2 kate dhe me historinë e trishtë se aty burri i shtëpisë që ne e kishim komshi kishte varur veten për ndonjë arsye që nuk e mësova saktë në atë kohë, por tanimë i rritur kuptoj se jetojmë në periudha të kaosit njerëzor, të dramave jetësore që shkruhen me gërma kapitale ndër gurët e fshatit, që herë lagen nga gurra dhe herë pëlcasin nga vapa e korrikut e fill e çahen më dysh. Në shtëpinë e vjetër edhe pemët nuk duket se kanë jetë. Kumbulla është tharë dhe ka varur kokën më njëanë, sikur të ishte dëshmi e gjallë, viktimë e një krimi monstruoz ndaj saj, të barazvlefshëm në botën njerëzore me krime kundër njerëzimit. Ftoi që ndodhet pranë rrugës së fshatit ka nxjerrë kokën paksa kapardisur nga ana tjetër dhe se kokrrat e veta i bën edhe të krimbura. Kumbullat më tej që janë shumicë e pemëve në oborr të shtëpisë së vjetër janë tharë se këtë vit doli një krimb që i kishte “faruar” krejt. Po qershia nuk është qershi, por frut pa emër, një topth ngjyrë fiorentine që nuk ka identitet, por zi duket më tepër në frut, si funeral ku shkojnë gjeneralët, që fundin e vet e kanë me përballje për krime të kobshme. E ngadalë hyn në brendësi të ngrehinës, se vetëm copa e mure e tulla në tokë kanë mbetur. Po trishtohesh, sëmuresh kur sheh se edhe betoni 30-veçar që aq shumë ka mbajtur, ka nisur të plasë. E nis të kesh dhimbje për çka sheh kur mendon se aty ku kishte lule dikur, ka zhapikë sot, morra që kullosin ndër barna të shkapërdalë aty – këtu. Dhomat nuk janë dhoma, por pa kufi të duket ajo hapësirë e prishur, e mjerë, e zënë prej trarëve që nuk mposhtën kërrkënd, por nëntokë u rrëzuan bashkë me cifla të sendeve të tjera. E aty çohesh me një shikim të mprehtë, si ushtari në fund të betejës që ka lënë pas trupa të plagosur e të vrarë. E sheh gjithë skenën, tërë atë hapësirë që gjendet sot si një fushë betejë në Kandahar. E se fushë beteja nuk është vetëm fizike, por mendore mbi të gjitha. Përplasen vrullshëm, si valë të detit mendësia e një kohe të rreptë që do rregulla e taban të motit të vjetër me mendësinë e kohës pa kohë, e bashkë përzihet mall e lot, sikur të ishte ujë ujëvare, që përplaset fort në shkëmb dhe pjesën fundore të udhëtimit të vet e “rreh” pa pushim. Po shtëpia e vjetër është fizike dhe mendore, është vlerë dhe mbrapshti, është përplasja më e fuqishme mes brezave që flamurin e paqes e kanë të vështirë ta ngulin në majë të malit, që bën thirje për lartësi shpirtërore, mbi të gjitha njerëzore.

Stërkala të përjetshme


xhafa_dionis10Dionis Xhafa

Trageti niset pas kontrolleve ngadalë,

mbi Durrës bie dritë, pallatet si kuçedra që gjuhët i kanë fshehur,

E në mjete lundruese ka njerëz të lodhur, të këputur,

Që rutinë në Bari e gjëkundi lëvizin si në ëndrra të ligështa.

 

E njerëzit shtypen skllavërisht,

Disa burgosen e të tjerë vdesin në brigje të fildishta të Italisë çizmike,

E stërkalat e detit mbesin, ata lodrojnë pa e me frikë, si buzëqeshje e ngrirë,

Se janë fill e të pavdekshme, emblema të përjetshme.