Odisea


Dionis Xhafa

Të gjitha perënditë të drejtë ishin, si shqiponja që fluturon ndër male,
por nga padrejtësia në kufoma përfunduan, në humnera se koka iu përplas në shkëmbinj. Vetëm Odisea shpëtoi. Odisea ka emër të bukur, por është më dinaku i perëndive.

Edhe Akili provoi, boll bëri, por se në Greqi vdiq.
Odisea vetëm iku për në Itakë, se Odisea ka emër të bukur, por është më dinaku i perëndive.

Advertisements

Kasapët


dionis_xhafa1.jpg

Dionis Xhafa

Kasapët presin mishra të rinj pa pushim, ata gjak shohin dhe pendesë nuk kanë,
për një moshë që këputet, ndahet dhe ardhmëria vritet pa reshtur.
se kasapët mbi shpinë nuk e provojnë të këputen, të vriten, të goditen,
ata pamëshirë godasin, deri në rrënjë fort dhe rëndë si çekan.

Por një ditë përtej oqeanit, në prerje të mishit aty këtu,
një sëpatë çohet deri në qiell, e madhe sa një ka, që vjen e regëtin,
mbi shpina të kasapëve mendje-çmendur, e sëpata godet, ata fort,
që dje prishën ardhmëri, sot si në karma goditen, e një ulërime dëgjohet deri në Antraktidë.

 

Parisi dhe kryeqytete


dionis_xhafa

Dionis Xhafa

 

Parisi u godit me grusht tinëz,

nga pjesa më e keqe e Sirisë,

përgjakur flamuri krenar, Eifeli dëmtuar rëndë,

nga pjesa më e keqe e Sirisë.

 

Vrasjet, të dënueshme janë sigurisht,

ata asesi nuk mund të përligjen,

po Parisi jo vetëm përgjaket, edhe përgjak,

kryeqytete të shteteve nën koloni, se sikur të mos ndodhte kjo,

Franca nuk do të goditej, nga pjesa më e keqe e Sirisë.

 

 

Poetët


dionis_xhafa

Dionis Xhafa

Dy poetë, njëri më mëndjemadh se tjetri, zihen e përleshen egërisht,
prapa Pallatit të Kultuës të shtetit pa ndonjë kulturë të madhe e të rrënuar ekonomikisht,
të dy recitojnë si bilbilë në pallate të sporteve, për logot e partive, në fushata, në fushqeta të tëra,
ata dy poetë, njëri më flakërues se tjetri, që shkëlqejnë në fytyrë kur marrin lëvdata e krenari, sa vetveten nuk përmbajnë.

Dy poetë, njëri më mendjemadh se tjetri, zihen e përleshen egërsisht,
prapa Pallatit të Kultuës të shtetit pa ndonjë kulturë të madhe e të rrënuar ekonomikisht,
në rrathët e cinizmit dhe urrejtjes mbyllur gjithësekush prej tyre, ata mendjengriturit, atdheun që behar e lavdi e bëjnë kur është varr,
ata, të lartësuarit e të lartësuar, ata mediokrit e mediokritetit.

D.Xh

Çfarë po bën Europa për Ballkanin Perëndimor?


dionis_xhafa

Dionis Xhafa, përkthyer nga http://www.ecfr.eu/article/commentary_what_europe_can_do_for_the_western_balkans_7238

Koha nuk pret aspak dhe duhet që BE të shkojë përtej “stabilitetit” dhe të mund të veprojë ndaj liderëve politikë nacionalistë etnikë kleptokratë

Ballkani nuk është kaq emocionues sa edhe dikur. Dhuna në shkallë të gjerë që e bëri rajonin një shqetësim kryesor të politikës europiane në vitet 1990, nuk është më një tipar i politikës ballkanike. Ky është progres, natyrisht. Por mungesa e dhunës nuk do të thotë mungesë e problemeve. Dobësia e vazhdueshme ekonomike, rritja e frustrimit publik, me udhëheqësit dhe tensionet etnike të përtërira kanë krijuar një përzierje të paqëndrueshme nën sipërfaqen e qetë. Ndërsa vëmendja e Europës ndaj këtyre çështjeve u lëkund, aktorët e jashtëm, më së shumti Rusia, por edhe Turqia dhe Kina, filluan të pohonin veten. Nëse Bashkimi Europian dëshiron të ruajë stabilitetin dhe ndikimin në oborrin e vet të trazuar, do të riangazhohet me Ballkanin.

Anëtarësimi në BE duhet të mbetet një pjesë e rëndësishme e angazhimit europian. Por duke pasur parasysh problemet akute në rajon dhe ritmin e ngadaltë të zgjerimit, BE duhet të marrë hapa të menjëhershëm dhe konkretë që mund të sjellin një ndryshim për publikun lokal dhe të ndryshojnë dinamikat negative në Ballkan. Kjo duhet të përfshijë rritje të investimeve të saj në ekonominë e rajonit, përmirësimin e ndihmës teknike të qeverive të Ballkanit, dhe më e rëndësishmja, mbajtjen e liderëve ballkanikë në standard më të larta politike.

Problemet në Ballkan

Paqja ka sjellë një rritje të moderuar dhe uljen e varfërisë në Ballkanin Perëndimor. Por korrupsioni dhe papunësia, sidomos papunësia e të rinjve që vijon nga 39 për qind në Malin e Zi në 54 për qind në Bosnjë dhe Herzegovinë, mbetet një plagë e vazhdueshme. Jo në mënyrë rastësore, pakënaqësia me politikën dhe politikat është gjithashtu në rritje. Janë 71 për qind e qytetarëve në rajon që nuk besojnë në paanshmërinë e sistemit të gjyqësorit. E gjitha kjo do të thotë se njerëzit kanë shpresa shumë të ulëta për të ardhmen e tyre. Dyzetë e tre për qind e shtetasve të Ballkanit Perëndimor së paku njëherë në jetë kanë konsideruar që të ikin diku tjetër. Përtej sfidave të ngjashme ekonomike, të gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor ndajnë tensione etnike të ndezura, megjithëse se secili shtet ka specifikat e veta.

Shqipëria ka ndarje të thella politike në të cilat politikat dhe marrëdhëniet e klaneve ndërthuren në një rrjetë hakmarrëse dhe korrupsioni. Trafikimi i drogës dhe spastrimi i parave lulëzojnë në mjedisin shqiptar. Në vend që t’iu përgjigjet këtyre dështimeve të qeverisjes, Edi Rama, kryeministri shqiptar kohët e fundit e ka bërë më keq, duke rritur nacionalizmin, duke përmendur “Shqipërinë e Madhe” duke ushqyer spektrin e shovinizmit shqiptar në Maqedoninë fqinje”,

Bosnja dhe Herzegovina ende vuan nga stanjacioni dhe grindja 22 vjet pas përfundimit të luftës së saj civile. Ndarjet në Bosnjë dhe Herzegocvinë mes tri etnive që jetojnë në vend janë rritur në dhjetë vitet e fundit. Pak prej institucioneve shtetërore funksionojnë siç duhet (në mënyrë multi etnike). Për shembull, Banka Qendrore ka tri liderë konkurrues dhe ushtria ka gjasa të prishet sipas vijave etnike, në rast krize. Basti i BE-së, që  ndërtimi i institucioneve mund të krijojë një shtet multietnik, është nxitur nga politika etnike. Besnikëria etnike ka dalë të jetë më e fortë se çdo institucion i ndërtuar jashtë vendit.

Kosova po përpiqet të krijojë një qeverisje të mirë, ndërkohë që përballet me tensionet e ripërtërishme me Serbinë. Kryeministri i Kosovës dhe heroi i luftës Ramush Haradinaj, është gjykuar dy herë në Gjykatën e Krimeve të Luftës në Hagë madje Serbia e ka rritur kërcënimin ndaj kreut aktual të qeverisë së Prishtinës. Prishtina gjithashtu ka ndezur tensionet me Malin e Zi, gjatë përcaktimit të kufirit shtetëror mes tyre.

Në Maqedoni, një krizë e brendshme politike ka shkaktuar tensione ndëretnike, madje edhe dhunë. Përleshjet e vazhdueshme janë “normale”, kurse kriza e madhe vazhdon. Udhëheqësit, përfshirë këtu Nikola Gruevskin vazhdojnë të luajnë “kartën etnike” për përfitime politike, gjë e cila mund të nxisë përçarjen etnike dhe ndezjen e dhunës.

Mali i Zi  arriti të bashkohet me NATO-n dhe të shpëtojë nga një përpjekje e dukshme e grushtit të shtetit të përgatitur nga Rusia. Por shteti malazez është ende në fillimet e procesit për të hyrë në BE dhe ka nevojë për të reformuar financat e saj publike.

Së fundmi, zyrtarët e Serbisë janë po kaq të prirur për të nxitur konfliktet rajonale. Ministri i Jashtëm serb Ivica Daçiç kohët e fundit ka vënë në dukje se shteti serb kurrë nuk do ta njohë Maqedoninë me emrin e saj aktual. Vërejtje të tjera serbe ka edhe në lidhje me koalicionin e kryeministrit aktual maqedonas Zoran Zaev me partitë politike shqiptare, duke thënë se ka një nxitje drejt asaj që quhet “Shqipëri e Madhe”, projekt shovinizëm i shqiptarëve në rajon.

 

Aris në varreza


Dionis Xhafa

Ajo u bë keq atë ditë. Ishte e pikëlluar, e trishtuar nga realiteti. U zbeh pak e nga pak derisa gjak në fytyrë nuk i ngeli. Erdhën doktorët, infermierët, kurse unë qëndroja në korridor të spitaleve në kujdesesha për të. Kisha raste e mbyllja dhe ikja së bashku me doktorin e turnit të tretë dhe flija nëpër shkallë të atij spitali që ishte kaq keq, kaq i parregulluar dhe i trishtuar. Ajo ishte më mirë, por nuk fliste. Ne shiheshim në sy, duheshim fort, por se Zoi nisi të bëhej keq, si një kufomë e gjallë. Doktori u shpreh se nuk e ka të gjatë. Pas dhjetë ditësh ndërroi jetë, u pikëllova. U ndjeva i trishtuar. E bënë gjërat kaq shpejt. Doktorët m’u dukën si xhandarë. E nxorën në fotografi në spital, ka ndërruar jetë 20-vjeçarja Zoi Gaxelli dhe kishte nga ata që shihnin me habi atë shpallje, një moshë kaq e re. Nuk shkova as në varrim, por pashë turmën e madhe të njerëzve kur e dërguan për në banesën e fundit. E pashë nga larg. Dallova fytyrën e saj, flokët dhe gjithçka që dukej nga arkivoli modern me xhama thuajse të pastër kristal. Kortezhi hodhi dheun, e mbuloi trupin e saj të vdekur dhe tashmë aty kishte një varr. Në të ishte emri i saj, Zoi, që dikur ishte në regjistra të gjendjes civile dhe e dashura ime, mbi të gjitha. Qëndrova duke qarë mbi varrin e saj, e doja shumë sa isha gati të martohem me një kufomë. E trishtë ishte ajo ditë, ajo natë sidomos, kur binte shi dhe vetëtima të shumta, thuajse të pambarimta mbi mermer. Ishte ora 02.00 dhe kisha frikë. Pashë që nga varret dilnin xhindet, secili nga varri i vet çohej dhe prishnin emrin e shënimet dhe bënin diçka tjetër. Ishte ora e së vërtetës. Një burrë që quhej Androkli Zervo, në vend të shënimit: “ishte burrë i ndershëm dhe familjar. Rroi me nder dhe lavdi. Vdiq duke dashur të gjithë”, e ndërroi dhe shkroi: “ishte një burrë shumë individual, donte vetëm veten dhe nuk pyeste për të tjerët. Hajdut dhe i pacipë”. Në një çast dolën të gjithë xhindët nga varret dhe bënë shënime të reja. Të gjithë ata që gjoja ishin kryefamiljarë të ndershëm dhe me moral të lartë, u zbulua se ishin tradhtorë, njerëz të rrezikshëm dhe shumë gjëra të pista e të liga kishin bërë në jetë. Unë qava, por çuditërisht nuk kisha frikë nga xhindët. Isha bërë njësh me ta, sa më dukej se isha banor i varrezave tashmë. Pashë që edhe Zoi doli nga varri dhe shënimin se “isha vajzë e mirë dhe e ndershme. Rroja për një djalë”, e ndryshoi dhe shkroi :“ishte ditë me shi. Po ecja për të tradhtuar të dashurin, kur më zuri rrufeja”. U trishtova pa masë. Ra shi i dendur atë natë. Nga i gjallë u bëra kufomë. Varrhimësit do të hapnin tashmë një varr të ri.

Të ndjesh ekzistencën


Dionis Xhafa

Të ndjesh ekzistencën tënde mbi tokë, zemrën tënde të ndjekësh në dëshira,

shpirtin të japësh jo për interesa të ngushta meskine, por për të mirën e të gjithë njerëzve,

të dashurohesh me varret, të besosh se ata që kanë ekzistuar para teje janë më tepër se ata që rrojnë,

pa lavdi, pa lule, pa kurora të marrëzisë kolektive, atëherë ke fituar, një copë, një truall, një vend në përjetësi.

 

Ekzistenca! Të ndjesh atë, më e larta gjë, këmbët e tua tek trokasin zhurmshëm në trotuare,

shiun që bie, botën tek përmbyset, një shpirt që në peshë të lirë “humbet” dy metër nën tokë,

humus, mermer, varre, botë tjetër, ndryshe nga e gjalla. Të ndjesh përtejshmërinë,

të kuptosh të vdekurit, shpirtrat kudo enden, atëherë ke kuptuar domethënien e jetës.