Shtëpia e vjetër


xhafa_dionis16Dionis Xhafa

Fshati stërgjyshor ndodhet aty, edhe pse në kohët që i jetojmë është shkretë, bosh, me rrugica që qajnë për një këmbë njeriu të ecë përmbi to e me ujin e gurrës që rrjedh ftohtë, por vështirë se do të ketë person që do të mendojë të lajë këmbët në atë ujë. E fill vetëm nisem te shtëpia e vjetër e fshatit të lënë ashtu keq, braktisur nga bijtë e vet, që janë larguar si zogjtë e shqipes në të katër anë të globit. Po ka dhimbje shtëpia e vjetër, në çdo cep të vetin. është rrënuar dhe rrëzuar e se ka ngelur vetëm rrënojë, nuk ka më tjegulla, as dru, as ndonjë të dhënë tjetër se këtu ka pasur dikur jetë e se kanë jetuar njerëz të gjallë. Edhe shtëpia përballë ashtu është, e braktisur, me 2 kate dhe me historinë e trishtë se aty burri i shtëpisë që ne e kishim komshi kishte varur veten për ndonjë arsye që nuk e mësova saktë në atë kohë, por tanimë i rritur kuptoj se jetojmë në periudha të kaosit njerëzor, të dramave jetësore që shkruhen me gërma kapitale ndër gurët e fshatit, që herë lagen nga gurra dhe herë pëlcasin nga vapa e korrikut e fill e çahen më dysh. Në shtëpinë e vjetër edhe pemët nuk duket se kanë jetë. Kumbulla është tharë dhe ka varur kokën më njëanë, sikur të ishte dëshmi e gjallë, viktimë e një krimi monstruoz ndaj saj, të barazvlefshëm në botën njerëzore me krime kundër njerëzimit. Ftoi që ndodhet pranë rrugës së fshatit ka nxjerrë kokën paksa kapardisur nga ana tjetër dhe se kokrrat e veta i bën edhe të krimbura. Kumbullat më tej që janë shumicë e pemëve në oborr të shtëpisë së vjetër janë tharë se këtë vit doli një krimb që i kishte “faruar” krejt. Po qershia nuk është qershi, por frut pa emër, një topth ngjyrë fiorentine që nuk ka identitet, por zi duket më tepër në frut, si funeral ku shkojnë gjeneralët, që fundin e vet e kanë me përballje për krime të kobshme. E ngadalë hyn në brendësi të ngrehinës, se vetëm copa e mure e tulla në tokë kanë mbetur. Po trishtohesh, sëmuresh kur sheh se edhe betoni 30-veçar që aq shumë ka mbajtur, ka nisur të plasë. E nis të kesh dhimbje për çka sheh kur mendon se aty ku kishte lule dikur, ka zhapikë sot, morra që kullosin ndër barna të shkapërdalë aty – këtu. Dhomat nuk janë dhoma, por pa kufi të duket ajo hapësirë e prishur, e mjerë, e zënë prej trarëve që nuk mposhtën kërrkënd, por nëntokë u rrëzuan bashkë me cifla të sendeve të tjera. E aty çohesh me një shikim të mprehtë, si ushtari në fund të betejës që ka lënë pas trupa të plagosur e të vrarë. E sheh gjithë skenën, tërë atë hapësirë që gjendet sot si një fushë betejë në Kandahar. E se fushë beteja nuk është vetëm fizike, por mendore mbi të gjitha. Përplasen vrullshëm, si valë të detit mendësia e një kohe të rreptë që do rregulla e taban të motit të vjetër me mendësinë e kohës pa kohë, e bashkë përzihet mall e lot, sikur të ishte ujë ujëvare, që përplaset fort në shkëmb dhe pjesën fundore të udhëtimit të vet e “rreh” pa pushim. Po shtëpia e vjetër është fizike dhe mendore, është vlerë dhe mbrapshti, është përplasja më e fuqishme mes brezave që flamurin e paqes e kanë të vështirë ta ngulin në majë të malit, që bën thirje për lartësi shpirtërore, mbi të gjitha njerëzore.

Advertisements

Stërkala të përjetshme


xhafa_dionis10Dionis Xhafa

Trageti niset pas kontrolleve ngadalë,

mbi Durrës bie dritë, pallatet si kuçedra që gjuhët i kanë fshehur,

E në mjete lundruese ka njerëz të lodhur, të këputur,

Që rutinë në Bari e gjëkundi lëvizin si në ëndrra të ligështa.

 

E njerëzit shtypen skllavërisht,

Disa burgosen e të tjerë vdesin në brigje të fildishta të Italisë çizmike,

E stërkalat e detit mbesin, ata lodrojnë pa e me frikë, si buzëqeshje e ngrirë,

Se janë fill e të pavdekshme, emblema të përjetshme.

 

Për shqiptarët tej kufirit


xhafa_dionis13Dionis Xhafa

Agjencia e lajmeve “Presheva Jonë” është një portal mediatik që del në pah në rastet kur në atë zonë të banuar kryesisht prej shqiptarëve, por që territorialisht i përket Republikës të Serbisë, ka ndonjë lajm vërtetë bombastik, që ia vlen me e marr atë edhe mediet e kryeqytetit të Shqipërisë. Po në këtë medie, paksa periferike e konsiderojnë shpesh në Tiranë, por se nuk është aspak e tillë për problemet e Luginës së Preshevës, më bëri përshtypje të madhe një artikull. Në këtë artikull flitej për fatin e shqiptarëve, të banorëve të atyre zonave me gjithë problematikën e rëndë që ekziston në ato vende.

E se artikulli në fjalë kishte marrë në konsideratë vdekjet e personave gjatë muajve të fundit. Po ishin shumë të tillë dhe se më shumë për shkaqe që lidhen me probleme të punës apo edhe nga fati i trishtë në jetë. Ishte drithëruese tek lexoje fate të shqiptarëve që janë disi larg fizikisht Tiranës, por kryeqytetin e shtetit të vet amë e duan si dielli që e do ditën. Aty flitej për fate të rinjsh, që në rininë e vet bëhen të fortë, lënë shtëpitë e tyre, truallin dhe ikin në Europë e në katër anë të globit, me qëllim që të mund të krijojnë jetën e tyre të pavarur ose të varur ekonomike, në kohën e trishtimit të madh, që ka kapluar shtete, kombe e në sëmundje të ethshme duket se janë edhe vetë oqeanet, të cilat janë dëshmitare të tragjedive njerëzore, të gomoneve që nisen për të ardhme më të mirë, të trupave të vdekur që bien pingul e në fund të oqeanit.

Eksod i heshtur i njerëzve në ato anë që njihen dhe nuk njihen, që jeta i takon me njëri – tjetrin ose aspak nuk i takon, një lojë e trishtë dhe e brishtë njerëzore, ku në mes hyjnë ujërat e trubullta, hallet e nxira, kokat e sëmura, e deri në burgjet e perëndimit e te varret, që bëhen të tilla me zemra nënash të çara më dysh. Është një dhimbje e madhe e kombit, që më herët mundet mbahej ashtu e mbuluar prej hithrash që digjnin, kurse sot shfaqet përpara nesh kufomë e krimbëzuar e lojës të ndyrë të veglave makialeliste që enden ndër ne, si fantazma, që shpërfaqen frikshëm, natën e madje edhe në pikën e ditës. “Atyre pa shkollë s’i paguhet djersa, argati, janë ba vec me fole vetëvete, ku mos me vdek i ri o shoki, ku mos me t’lan zemra në këto kohë pa kohëra”, ishin fjalë zemre të nxjerra nga artikulli që mundesha ta lexoj me një shpejtësi të llahtashme sa duket sikur të del shpirti vendit apo sikur krejt don ta përpish letrën e gazetës të gjallë. Po, don me e përpi atë letër se në të flitet për fatet e kombit të copëtuar, të çarë e të nxirë, që endet ashtu në fatin e vet, sikurse një njeri që ecën një udhë e cila krye nuk ka.

E kështu e kanë fatin shumë shqiptarë në trojet përtej 28 mijë kilometra katrorë të Republikës sonë, që edhe kaq sa është ngjan si një shtëpi plot me sherre e shamatë e se prej oxhakut të saj veç del tym i zi, krejt i zi, që edhe qiellin nuk e lë të jetë i pastër e nxihen e zihen retë e bardha si stërkla të lotëve. E le të klthehemi në rast individual. Unë e kam njohur një shqiptar nga Manastiri, që vërtetë shkollë të lartë nuk kishte mbaruar, që një javë kishte vendosur të rrinte në Tiranë prej mallit të flaktë që e kanë për zemrën e qyteteve të Republikës tonë e më tej nuk i dihej se ku mundet të shkonte, në Gjermani mundet e kishte më tepër shpresa të përfundonte. Po vetëm përqafime, dashuri e mall për vendin tonë kultivonte në atë javë, si nëna në varrin e të birit. E kishte zemrën e bardhë e fatin e vet të mundimshëm e pranonte e shpesh belbëzonte se nëse Tirana qan, zemrat dridhen tej kufirit.

 

Emigrantët, të përjashtuarit e mëdhenj


xhafa_dionis14Tashmë që ka ardhur vera nisim dhe kuptojmë më qartë me sytë tanë se një pjesë e kombit tonë mungon dhe se ka ardhur për të pushuar në vendlindje, për shkak se ndjejnë mall për atdhenë.

Pikërisht tani e kuptojmë se Shqipëria dhe kombi shqiptar janë një trung i prerë, që jashtë vetes ka një pjesë të rëndësishme, një pjesë të trupit që shërben si aortë për të funksionuar tërë sistemi imun i popullit tonë. Bëhet fjalë për emigrantët. Këta të fundit, edhe pse janë pjesë shumë me rëndësi, në mos gjysma tjetër e trupit të kombit që ka mbetur këtu në Ballkan, konsiderohen nga qeveria dhe institucionet sikur nuk kanë fort rëndësi. Madje, nuk ka as edhe një numër të saktë sesa emigrantë ndodhen jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë, sa është diaspora shqiptare dhe shifra të natyrës së tillë.

Emigrantët vetëm vijnë në Shqipëri dhe se ata paguajnë për çmimet e shtrenjta, duke qenë kështu vetëm persona që kanë paranë dhe e harxhojnë e se shteti i konsideron vetëm si konsumatorë, por se nuk merr përgjegjësitë që i takon në lidhje me këtë grupim mjaft të madh në numër të personave që ndodhen jashtë territorit shqiptar. Duke vepruar në këtë mënyrë, emigrantët vetëm largohen, ata nuk ndihen më pjesë e shtetit shqiptar dhe se vetiu iu lind dëshira për t’u larguar edhe nga shteti nga janë me origjinë. E, çështja e emigrantëve është shumë delikate në një vend kaq të vogël sa Shqipëria, por nga ana tjetër me një masë të popullatës që ka emigruar kaq të lartë sa tejkalon normat normale me shtetet e tjera fqinje. E rëndë është që një shtetas i Republikës vetëm se largohet nga vendi ta ndjej veten jo pjesë e shtetit ku ka lindur, të ndihet i tradhtuar prej institucioneve vendore dhe se të endet nëpër rrugët e Europës, ku as nuk numërohet se është me rrënjët e veta pjesë e një kombi. Kështu, Shqipëria vetëm e përjashton shtresën e emigrantëve, duke bërë që edhe këta të fundit të mund ta urrejnë disi vendin e tyre, në vend se të ndjejnë dashuri nga shteti nga vijnë, të kenë fuqinë, forcën dhe zemërgjerësinë e Tiranës zyrtare. E kështu mbetemi një shtet që endemi sikurse një anije e shkatërruar dhe e braktisur në mes të detit, teksa udhëtarët që kishim me vete, ikin nga kjo anije për shkak se panë se ajo po fuste ujë.

I largojmë me shkelma, me forcë, i bëjmë të huaj, duke mos pyetur për fate njerëzore të shqiptarëve që enden ashtu me ose pa punë nëpër rrugët e Athinës a Romës, Berlinit a të Londrës e deri në qytetet e kryeqytetet e kontinenteve përtej oqeaneve. E kështu, një pjesë e trupit të kombit endet udhëve, ku nuk ka të siguruar as punë, as shtëpi, as ndonjë pronë, por ashtu në një jetë që nuk ka të sigurt as të tashmen dhe as të ardhmen. Emigrantët nuk janë as të regjistruar, gjë e cila nënkupton se ata nuk dihet sesa janë gjithsej në mënyrë të saktë, por se ka shifra me hamendje sesa mundet të jenë në Greqi, Itali a në shtete të afërta apo të largëta me Shqipërinë. Emigrantët shqiptarë, çka është më e rëndë nuk kanë të drejtën e votës, duke mos u ndjerë kësisoj shtetas i asnjë republike në botë, të huaj krejt në tokën e vet. Vetëm diaspora shqiptare, e Shqipërisë nuk voton. Sistemin e votës për emigrantët e kanë të aplikueshëm edhe shtete si Maqedonia, ku numri i emigrantëve sidoqoftë vështirë se kalon atë në Republikën tonë. E një shtet që nuk e mban shtetarin e vet afër, edhe kur ai ndodhet larg, nuk ka shpirt, nuk ka zemër institucionale, por vetëm ftohtësi e largësi, të cilat më pak i duhen shqiptarit të shtrydhur nga problemet e përditshme jetësore.

 

Intervista – Gazeta e re, Kosovë


dionis_xhafa.pngSipas jush, ku gjendet tani PD?

Për mendimin tim, Partia Demokratike e Shqipërisë ndodhet në një udhëkryq të madh të demokracisë, në radhë të parë me vetveten, më tej në garë me rivalen e saj direkt PS dhe së fundmi me qytetarët. PD mendon se akoma jemi në vitin 1991 dhe se shpreson se me propagandën e atyre viteve mund të vijë sërish në pushtet. PD duket e mbyllur si parti politike. Ka gjasa që të shfryhet akoma më tepër si parti dhe të ngjajë ajo që ka ndodhur anekënd thuajse më të gjitha partitë që sollën demokracinë në vende të bllokut të Lindjes në Europë. E shpresoj që mos të shrihet, por se diktatura brenda-partiake vetëm e shkatërron partinë më të madhe opozitare në Shqipëri. Dhe diktatura brenda-partiake në PD është shumë më tepër kriminale se në PS për shembull, që është rival direkt me Partinë Demokratike.

Çfarë po ndodh me PD-në?

Mendoj se nuk është fort e qartë se çfarë po ndodh tamam me PD-në. Ka shumë zëra që mendojnë se partia më e madhe opozitare në vend është akoma në dorën e ish-kryeministrit të vendit Sali Berisha dhe se të gjitha garat që bëhen, gjithçka ndodh është në dorën e tij. PD mund të ketë fat të keq, për shkak se shoh se Berishës vetë, si personalitet politik që ka udhëhequr 22 vjet skenën politike të Tiranës, më tepër i intereson të ruajë familjen e tij prej problemeve të mundshme ligjore, ta shpëtojë atë pra sesa fitorja e PD-së. Nuk e di nëse gara mes Bashës dhe Selamit është realisht e vërtetë, por Basha shihet sigurisht i privilegjuar. Nga ana tjetër, Selami ngjan si person që kërkon ndryshimin e PD që kjo parti të jetë më e fortë nesër, por pak ose aspak ngjan se realisht të ngjisë kjo në simpantizantët e PD, për të cilët babai shpërtiror mendoj është sërish Berisha, derisa ky i fundit akoma nuk është jashtë politikës aktive shqiptare.

Çfarë kryetari i duhet PD-së?

Mendoj se z.Basha nuk është keq për kryetar, pasi ka shkollim perëndimor dhe vërtetë prezencë në PD. Ama, Basha do tregonte vlera nëse do të ishte realisht ai dhe jo i diktuar nga ana e Berishës. Mendoj se ka edhe disa mëkate Basha e ndoshta edhe një kryetar i ri mund të bënte që PD të ringrihej, por jo nga figurat aktuale e se faza e ringritjes do të ishte e vështirë, për shkak se do të duhej të vinte dikush, që ngadalë të bënte emër. PD mendoj do të zgjedhë kryetar Lulzim Bashën. Ky i fundit mundet ta ngrejë PD-në vetëm nëse rri larg interesave të kryetarit historik të Partisë Demokratike Sali Berisha, gjë e cila ngjan shumë e vështirë.

 

 

Mos shpjego. Askush nuk do t’ia dijë..


dionis_xhafa.pngDionis Xhafa

Të shpjegosh, ja çfarë është kotësi e çmenduri në kohë të modernitetit dhe të imoralitetit të madh. Askush nuk e do shpjegimin, qoftë ky edhe shpirtëror, madje të biseduarit gjatë është fundi i diçkaje. Kjo sepse jetojmë në epokën ku gjërat bëhen si nëpër fast food, ku nuk ka nevojë për të shpjeguar për shkak se shpirtërorja ka marrë fund dhe se gjithçka është teknologji, makineri e sende të çastit, që përjashtojnë ndjesoren, marrinë e një shpirti që regëtin si duke ecur me vrap ndër fusha gjatë një vere të nxehtë, kur gjinkallat zhukasin pranë një përroi të rrezikshëm, që në kohë me shi mundet me të marrë me vete. E ti mos shpjego. Ja ky është ligji i kapitalizmit, i perëndimorëve fjalëpak, që interesin njohin për parësor e se zemrën, akordat, mbi të gjitha aortën e pjesës më të ndjeshme të njeriut e hedhin tutje, sikur nuk është asgjë.

E regëtimë e shpirtit vazhdon, në kohën e njeriut që sëmuret duke kërkuar njerëzi, në vende me pak dashuri dhe vetëm mëri, inate, grushte e përplasje. Edhe nëse ti shpjegon, të quajnë të lajthitur, të çmendur, një person që nuk je mirë që ke ardhur në këtë botë, se fondamentalizmat nuk qenkan rrënjë të moralit, por të kundërta me të. Por mos shpjego. Mbyllu në “botën tënde” dhe shkruaj, për veten, për të tjerët, për të dëftuar fytyrën e një kohe pa shpirt, pa rrahje të forta të zemrës së ngratë që ashtu e hedhur përtokë, pikon gjak, në çdo brez, përjetësisht, teksa paarritshëm e sheh shpresën që regëtimi i shpirtit me qenë i barabartë me atë çka dëfton realitet vrastar.

 

 

Për një Dibër të bashkuar


dionis_xhafa24Dionis Xhafa

Përçarja, ndasia, përjashtimi, mosdurimi i tjetrit, ja çfarë janë gjërat të cilat kultivojnë vetëm shije të së keqes e se nuk lënë shteg për të triumfuar e mira e përbashkët. Po janë këto dukuri që shfaqen thuajse kudo, në vendin tonë në radhë të parë, në krahinën tonë ta themi më shkoqur. Edhe pse një krahinë që për fat të keq ashtu bujarisht e krenarisht ka mbetur e braktisur goxha nga njerëzit e vet, brenda saj ka përçarje, një ndasi që ka kuptimin më negativ të mundshëm. E kisha në dorë gazetën gjatë muajit që lamë pas dhe se aty vura re dy artikuj. Në gazetën “Rruga e Arbrit” të muajit qershor 2017, në faqen 19 ishte artikulli me titullin “Çeta e shpresës” me bashkëautorë Xhevat Jella e Sabit Lleshi. Kurse në faqen 23 të gazetës lexova artikullin: “Do të eliminoheshin në kampe shfarosëse” me autor Dedë Doçi. Autorët personalisht nuk i njoh.

Por çfarë vura re në këto dy artikuj? Të dyja flisnin për fatin e dibranëve gjatë kohës së vështirë të Luftës së Dytë Botërore, kur ishte një nga kohërat e trishta dhe njerëzimi ishte ndarë në dy kampe, si me thikë, ku njerëzit vriteshin e priteshin për çështje ideologjike. Në artikullin e parë vura re një fryrje tepër të madhe të luftës partizane, që ngritur me heroizma, vetëm dëshmonte se veç ky mjet na qenkërka më e mira e të gjithëve. Ndërkaq, në artikullin e dytë shfaqej ana tjetër e medaljes dhe se bëhej fjalë për vuajtjet e dibranëve nën pushtetin e komunistëve, që me gjak erdhën në pushtet dhe se në fund rezultoi se vranë njëri-tjetrin vetëm për çështje të karriges. Dy artikuj diametralisht të kundërt. Mundet që secili të ketë të drejtë. Te e para mbrohet lufta për liri dhe te e dyta del në pah dhimbja njerëzore, njeriu që përballet me një pushtet të egër, gjakatar që tashmë është bërë sistem. Po a ia vlen të ndahesh, të përçahesh, të hysh brenda labirinteve të vëllavrasjes, të përçarjes mes si vëllezërve të tu?

A ia vlen të thuash se një palë qenka e mirë dhe tjetra qenka e keqe? Në fakt, bashkimi është vlera që rrit dibranët, shqiptarët, për të qenë në ballë të problemeve të përditshme, që na “hanë” çdo ditë e më pak. Kur të përbashkon e mira, vlera, mendësia se tjetri kur nuk bën gjë është njëjtë me ty, kur e sheh tjetrin si të barabartë me veten, kur në përpjekjen për të mposhtur tjetrin të mundohesh të jesh në rolin e tij e të kuptosh se ç’do të thotë të të vënë tëposhtë, pa pasur mundësi as të flasësh fjalën tënde,a tëherë je brumosur me vlera njerëzore.

Kohë e largët, ndarje e padobishme

Dy artikujt në fjalë flasin për një kohë relativisht të largët, më 1945 diku ose përpara se të vinte ky vit, që për disa konsiderohet si çlirim dhe për disa si fillimi i robëtimit prej një pushteti që rropati shumë njerëz nëpër kampe e burgje, vetëm e vetëm se kishin ide të ndryshme nga aparati shtetëror i kohës. Në fakt, koha lë gjurmë, lë plagë në zemra dhe se ajo sidoqoftë është burim nga rrjedh urrejtja. Por kjo gjë nuk duhet lejuar.

Koha ecën dhe se e shkuara gjithnjë e gërryen të ardhmen, kur kemi ndërmend se çfarë kemi kaluar. Ndarjet nuk janë të mira, as të dobishme, aq më tepër për një zonë të varfër e të vuajtur si Dibra, ku si të mos mungonte gjë tjetër duhet edhe filizi i një kohe që nxjerr duf e mllef për tjetrin si individ, të cilin duhet ta respektosh aq sa veten. E liria ka vlerë kur mirësia del në pah e bashkimi e rrit mirësinë, për të ardhmen e shëndritshme. Plagët shërohet duke u munduar t’i mbyllësh në forma të ndryshme, nga koha, nga tik taket e orës që rrjedh papushim dhe jo duke e treguar fare hapur se plaga ime është shkaktuar prej teje, aq më tepër prej paraardhësve të tu, që lidhje me mua apo tjetrin nuk kanë. E kështu, vetëm me bashkim mundet që ai pak zell i mirë që ekziston për të bërë punë të hajrit e të shëndetshme të vihet në ingranazh të jetës së përditshme.

E keqja gjithsesi duhet anashkaluar më e pakta dhe duhet luftuar nëse ajo na mbulon të gjithëve. E më mirë se një Dibër e bashkuar nuk mund të ketë, që bën bashkë pjesë të ndryshme të një zone që historia e ka ndarë, copëtuar dhe bërë përshesh me fate të trishta në rrjedhën e një kohe që ka kaluar plot dhimbë. E dhimbja duhet çuar tutje, fshehur përpara tjetrit për të mos e lënduar se litar në shtëpinë e të varurit nuk përmendet, me qëllim që me personin tjetër të gjesh rrugë të komunikimit aty ku janë të përbashkëtat, ku mundesh të lidhesh, pa dëmtuar asnjëri – tjetrin. E bashkimi, vëllazërimi, liria mbi të gjitha janë principe që ngrenë në këmbë zemra kombesh të qytetëruara të Europës, njerëz nga mbarë kulturat e rruzullit dhe sigurisht që mund të bëjnë bashkë edhe zemrat e dibranëve.